Stichting Groene Meent

08 mei Stichting Groene Meent

door Claire Coenegracht en Ineke Groot

Zo’n 10 kilometer ten zuidoosten van Maastricht, langs een landweggetje bij de buurtschap Herkenrade, ligt een paradijselijk weitje met oude fruitbomen. Een poortje van wilgentenen, een akkertje, wat bessen- en frambozen-struiken, bloemen, takkenrillen, achteraan een schuurtje. Dit mooie stukje Zuid-Limburg is ondergebracht in een stichting, ‘Stichting Groene Meent’. Claire ging er afgelopen najaar een kijkje nemen en sprak met bestuursleden Irene Berger en Miriam Balliel.

Oktober 2025
‘Het is eigenlijk begonnen met een woonwens van ons’, vertelt Irene. ‘Lea heeft haar paard in Eckelrade, Arno en ik hebben onze schapen hier vaak staan. We vinden dit een fijne plek. Maar tegelijkertijd was de vraag: wat vinden wij nou écht mooi en belangrijk? En dan is het kernwoord ‘verbinding’ – met elkaar, met het land, met de omgeving, met de mensen die hier wonen.’
Miriam: ‘Terwijl we eigenlijk op zoek waren naar een woonplek, deed deze kans zich opeens voor. Toen dachten we: dit is zo uniek, dit stukje paradijs tussen al die grond die zo moeilijk te krijgen is… dat moeten we gewoon doen. En dan zelf met de handen in de aarde. Want dan kun je beginnen om je ideeën tastbaar te maken.’
Irene: ‘We zijn hier sinds februari 2025 actief. Het stukje land is 2755 m² en dat is voor ons een behoorlijke oppervlakte. Al doende zijn we hier nu aan het ontdekken hoe je een gemeenschap kunt opbouwen rond een plek, rond een idee.’

Stichting
De grond is sinds 1 mei 2025 ondergebracht in Stichting Groene Meent, waar Irene en Miriam samen met vier anderen in het bestuur zitten. Het aankoopbedrag is voorgeschoten door een betrokkene uit de gemeenschap. Het land is nu dus geen privé-eigendom meer en kan niet meer doorverkocht worden. Dat garandeert dat ermee wordt omgegaan zoals in de statuten staat: goed voor de aarde en goed voor de mens. ‘Want wie zijn we uiteindelijk zonder de aarde’, zegt Miriam. ‘Denk aan de dieren, aan ons voedsel, maar ook aan de opvang van regen. Eigenlijk is hier een gemis aan gewas, hagen, bomen, aan leefgebied.’

Gemeen(t)schappelijk
En wat betekent de naam, Groene Meent? ‘Een meent is oorspronkelijk een gemeenschappelijk stuk land, waar mensen hun vee lieten grazen of hout gingen sprokkelen’, vertelt Miriam. ‘Ook hier geldt dat je niet alles eruit haalt voor jezelf, maar dat je ook iets teruggeeft, om het ook voor toekomstige generaties te behouden. Wij willen dat er op langere termijn nog biodiversiteit bestaat, dat er leven in de grond zit, dat mensen nog met elkaar in contact komen, en in contact met waar hun eten vandaan komt.’

Gedeelde Weelde
Hoewel de oprichters elkaar hebben leren kennen bij Gedeelde Weelde, staat dit initiatief daar los van. Maar het sluit wel heel goed aan bij het gedachtengoed, vooral bij de pijler earth care, maar ook bij people care en fair share. ‘We hadden zo veel mirabellen en appels dat we een deel aan Gedeelde Weelde hebben geleverd’, vertelt Miriam. ‘Maar raakvlakken zien we eerder op het vlak van inspireren: mensen bewust maken waarom je grond zou willen vrijkopen, waarom je voedsel zou willen verbouwen op grond waarmee niet meer gespeculeerd wordt.’

Terugschenken
Het voorgeschoten aankoopbedrag is feitelijk een lening die moet worden afgelost. Iedereen die daaraan mee wil helpen, kan een bedrag naar keuze schenken en daarmee een aantal (willekeurige) vierkante meters van ‘t Weitje ‘terugschenken aan de aarde’. Verder heeft de stichting een bijdrage ontvangen van Het Limburgs Landschap (prijsvraag ‘Limburg Mooier Groen’) en een subsidie uit de burgerbegroting van de Gemeente Eijsden-Margraten. Het eerste bedrag is bedoeld om het schuurtje van binnen op te knappen zodat het dienst kan doen als schuilplaats en ontvangstruimte, en verder om een composttoilet te bouwen en regenwater op te vangen. Het tweede zal worden gebruikt om een dubbele haag en extra fruitbomen aan te planten en een kleine poel aan te leggen.

Ontmoeting en verbinding
Vlakbij liggen de stroopmakerij van Magiel Vandewall en biologische melkveehouderij De Koeberg, waar goede contacten mee zijn. Boer Raymond – bij wie Irene en Arno al jaren hun schapen hebben lopen – komt graag gezellig meewerken: hij komt appels plukken, neemt goede ladders mee, en heeft geholpen het watervat neer te zetten. Miriam: ‘Er is ook een oudere dame die op haar wandeling altijd even komt binnenlopen als we hier zijn. Zij helpt niet mee maar hoort toch ook bij de gemeenschap, bij de meent. Het is ook voor haar een plek van ontmoeting en verbinding.’

Investeren in de bodem
Eén stuk van ‘t Weitje is inmiddels een akkertje. ‘In het voorjaar hebben we trekpaarden met een ploeg erachter (De Groene PK’s) hier gehad’, vertelt Irene. Maar het ploegen van de dichte grasmat bleek te zwaar voor de paarden. De rest is daarom met een tractor gefreesd en vervolgens ingezaaid met een bloemenbuffet voor de insecten, en met haver, boekweit en gerst, vooral bedoeld om de bodem verder los te maken met hun wortels. Toen de trekpaarden in het najaar weer kwamen, lukte het ploegen wel.

Hoge pachtprijzen
De omringende landerijen zijn niet altijd eigendom maar worden vaak gepacht, weten Miriam en Irene inmiddels. En de pachtprijzen zijn hoog. Net als een huis wordt landbouwgrond soms verkocht aan de hoogste bieder. Dat kan gewoon een investeerder zijn die er winst mee wil maken. Noodgedwongen denken veel boeren niet verder dan het produceren van zo veel mogelijk suikerbieten, aardappels en mais. Het vraagt heel veel moed om daarvan los te komen. ‘Er zijn hier dus grote oppervlakken met hetzelfde gewas, maar er is heel weinig natuur, heel weinig leefruimte voor grote en kleine dieren. Daarom willen wij meer biodiversiteit brengen’, zegt Irene. ‘Grootschalige, eentonige productie doet het bodemleven geen goed. Stel, je zou elke dag sla eten, alleen maar sla, dat trekt je systeem toch niet! De bodem is ook een levend organisme, die heeft ook diversiteit nodig.’

‘We weten nog niet van wie het land hiernaast is. We hebben wel eens gezwaaid naar iemand in een tractor ver weg. Wanneer wij op ’t Weitje bezig zijn, voelen we de verbinding met de aarde door erop te staan en erin te werken, maar op zo’n tractor, waar de GPS bepaalt waar je zaait, spuit of bemest, heb je een heel ander soort verbinding met je land. Die verbinding tussen mens en aarde is iets wat wij graag willen cultiveren.’ Miriam: ‘Daarom hebben we ook bewust De Groene PK’s uitgenodigd. Voor de verbinding met het dier, die reusachtige benen, prachtig om te zien. En de mens erachter die het paard stuurt en van de aarde afweet. Dat is wel iets anders dan op zo’n gigantische machine. Maar ja, anders kun je zulke grote oppervlaktes niet aan.’

Groeien en bloeien
Voor de toekomst hopen ze steeds meer te zien groeien en bloeien tussen die grote akkers. Uiteindelijk zien ze een lappendeken voor zich van stukjes land die, net als ’t Weitje, worden beheerd en gebruikt door een groeiende gemeenschap. Om elkaar te ontmoeten, maar ook om oude gewassen te verbouwen, te oogsten, de seizoenen te vieren. Irene: ‘Nog meer stukken land zou natuurlijk heel fijn zijn. We horen soms dat mensen zich zorgen maken over boomgaarden waar niks meer mee gebeurt. Dus wie weet zijn er boeren of burgers die hier enthousiast over zijn en een stuk land willen schenken, of voor een sympathieke prijs onderbrengen in de stichting, zodat ze weten dat er goed voor wordt gezorgd. Dan zouden wij die grond bijvoorbeeld weer beschikbaar kunnen stellen aan iemand die daar volgens onze principes groenten gaat telen. Dat is voor ons nog ver weg, maar zo kun je een andere landbouw vormgeven.’

Open voor de gemeenschap
‘t Weitje is nu eens in de twee weken op zaterdagmiddag open. Dan kan iedereen komen meewerken op het land, of helpen klussen, of gewoon even binnenlopen. Verder wordt er komend voorjaar samen met stichting Het Limburgs Landschap een snoeicursus georganiseerd – want ook hoogstamfruitbomen moeten gesnoeid worden.
Ook op het gebied van educatie zijn er plannen voor ‘t Weitje. Het idee is om kinderen uit de omgeving meer in contact te brengen met de natuur, zodat ze zelf kunnen ervaren, voelen, proeven wat er allemaal leeft en groeit. ‘Want vanuit verwondering kan eerbied ontstaan en uiteindelijk verantwoordelijkheid’, benadrukt Miriam.

Sneeuwballetje
Welke uitdagingen zien ze nog voor de toekomst? ‘We hopen mensen te vinden die echt willen aanhaken bij het idee en mee willen doen. Die zich echt vanuit hun hart betrokken voelen en zich meer op de lange termijn verbinden, zoals de vaste vrijwilligers bij Gedeelde Weelde. En financieel blijft het spannend, maar het rolt allemaal wel. Het is nu nog een klein sneeuwballetje, maar het wordt steeds dikker!’

Voor meer informatie: www.stichtinggroenemeent.nl.

Naschrift
Sinds dit interview in oktober 2025 is er veel in beweging geweest binnen Stichting Groene Meent. De snoeicursus heeft inmiddels plaatsgevonden en mensen uit de gemeenschap hebben 660 haagplantjes een plekje in de aarde gegeven. Daarnaast lag afgelopen winter de nadruk ook op ‘zorgen voor elkaar’. Na een periode van liefdevolle ondersteuning heeft de gemeenschap afscheid genomen van mede-initiatiefneemster en mede-oprichtster Lea. In de periode rond haar afscheid deed zich ook de mogelijkheid voor tot verwerving van een nieuw perceel aan de rand van Eckelrade. Op de website verschijnt binnenkort meer informatie over dit stukje Aarde en hoe je kunt bijdragen om ook deze grond te vergemeen(t)schappelijken.